Một vài điều cần biết về da thuộc thảo mộc - da veg-tan

Dạo gần đây rầm rộ da veg-tan nên mình viết 1 bài về da này. Da veg-tan là viết tắt của vegetable-tanned, được thuộc bằng tanin – nhiều tài liệu dịch tannin, tanning, 1 loại chất được chiết xuất ra từ thực vật (thế nên nhiều người gọi da vegetable-tanned là da mộc), do vậy rất thân thiện với môi trường. 

Tức là, thay vì dùng chất crom nhuộm làm môi trường bị ô nhiễm, người ta chỉ dùng những chất chiết xuất từ cây cỏ hoa lá để phủ lên da, sau đó xử lý đánh bóng làm mềm.

Tuy nhiên ở Việt Nam chưa khai thác được nguồn tanin từ thực vật, thế nên có thể thấy là rất ít nơi bán da veg-tan.

Tuy nói ít nhưng vẫn là có, tuy nhiên công nghệ thuộc da ở Việt Nam bằng tanin chưa được tốt nên da thường rất cứng và dễ bị nứt, hư hỏng nếu tiếp xúc với mưa nắng… Do vậy khi bạn muốn làm đồ bằng da veg-tan, hãy thử trước để đảm bảo là liệu có giữ được sản phẩm lâu dài hay không, có khắc được tốt không. Hơn nữa bạn nào muốn dùng da này để nhuộm thì lại càng…dở. Bởi vì các nhà máy hầu như đều có cách nhuộm tốt hơn, đều hơn, bền hơn mình. Cứ so sánh trong khoảng thời gian dài bạn sẽ hiểu tại sao mình nói vậy. Ban đầu có thể mình dùng nguyên liệu tốt, nhuộm màu đẹp, nhưng vài năm sau khả năng giữ màu của những sản phẩm da nhuộm công nghiệp sẽ tốt hơn, bởi họ còn sử dụng nhiều hóa chất bảo quản khác.

Bù lại, da này nếu mua được đúng loại tốt thì nó vượt trội hơn hẳn. 1 là thân thiện môi trường. Còn bạn nào bỏ qua cái vấn đề môi trường này thì đến điều 2, đó là có thể khắc theo ý thích. Thứ 3, da này nếu bạn không nhuộm thì nó sẽ đổi màu sau 1 thời gian sử dụng, tùy thuộc vào mồ hôi của người dùng. Thường màu lên là màu vàng sẫm hơn da gốc của nó, nhìn rất đẹp mắt, và chẳng bao giờ phải lo bị phai màu. Bạn cũng có thể bỏ lên bếp để nướng, làm nóng, khiến cho màu đậm nhạt khác nhau theo ý muốn.

Tuy nhiên, hạn chế của da này, như mình đã nói ở trên, 1 là kém bền, 2 là rất cứng, khó làm, 3 là giá thành cao. 4 là với bạn nào tự nhuộm thì “chẳng biết rồi sau này em sẽ thế nào”.

Phân biệt da Nubuck và da lộn

Có mấy bạn hỏi mình về loại da mẫu ở nhà, nên mình viết bài này luôn, để phân biệt giữa các loại da với nhau. Thực ra thì phân biệt da Nubuck và da lộn thì đúng hơn, tại vì loại da Anilin lại phải một bài dài khác nữa.

Thông thường sẽ có các loại da là da Anilin, da Nubuck, da kéo dãn, da lộn.

Da Anilin có Anilin nguyên mẫu, bán Anilin và Anilin nhuộm. Có dạng da trơn và hơi bóng.

2 loại da dễ gây nhầm lẫn là da Nubuck và da lộn, bởi vì chúng đều không phải dạng bóng ở bề mặt. Tuy nhiên đây là 2 loại da khác nhau và giá thành cũng chênh lệch với nhau khá lớn.

Thứ nhất là da Nubuck, loại da này là da Anilin được chà xát nhẹ trên bề mặt để tạo ra những lớp lông ngắn, mịn. Sờ vào rất êm nhờ cấu trúc chặt chẽ của các sợi da. Cũng vì lý do đó nên phần lớn loại da mình lấy về đều là da Nubuck, dù giá nó cao hơn các loại da khác.

Nhưng loại da Nubuck có độ dày khác nhau, bởi 2 con bò khác nhau thì da dày hay mỏng khác nhau là điều dễ hiểu. Nhưng chúng luôn có cùng 1 mức giá, và độ bền không ảnh hưởng bởi sự dày mỏng đó, chỉ là chọn như thế nào hợp với sản phẩm mình làm là được. Như làm bóp thì chẳng ai chọn Nubuck loại dày cả, bởi nó sẽ cộm lên trông rất xấu.

Và các tấm da Nubuck cũng không hoàn toàn là mịn giống nhau. 1 tấm da nguyên, tùy thuộc vào độ chà xát nặng nhẹ mà da đó có sợi mịn, bông hay là bóng. 

Đây cũng là da Nubuck, dù không nhìn rõ rợi lông và không mịn như ở hình trên
Đó là do da này chưa chà xát nhiều.

Thứ 2 là da lộn, nói một cách dễ hiểu thì là mặt trong của da lộn ra ngoài, chính là nó. Bạn lấy một tấm da bình thường rồi lật mặt trong lại, da lộn cũng giống như thế. Tuy nhiên da lộn để làm sản phẩm thì đã tách đi một lớp bề mặt ngoài, tức là cả 2 mặt đều là mặt trong, và được xử lý để trông không quá thô sơ. Nhìn qua nó khá giống da Nubuck, nhưng nhìn kỹ sẽ thấy không mịn được như Nubuck, và độ bền cũng thua kém nhiều, bởi nó là lớp da phía trong, cấu trúc sợi lỏng lẻo chứ không bền được như da lớp ngoài.

Da lộn vốn rất dễ bị bẩn và dễ thấm nước, lại khó lau chùi, nhưng làm được nhiều kiểu sản phẩm rất đẹp mắt, và dễ may vá tạo kiểu hơn da Nubuck.

Da lộn là đây ạ

Da lộn thì bạn có cắt ngang tấm da ra cũng không thể nhìn thấy được lớp cứng như ở da Nubuck, tại vì vốn dĩ nó là da phía trong, không có lớp ngoài. Còn da Nubuck thì gồm cả lớp trong và lớp ngoài

Da Nubuck thì màu sắc không được đa dạng như da lộn, bởi da lộn dễ nhuộm màu hơn, và giá thành không cao, dùng để làm túi rất đẹp, nhưng về độ bền thì không thể bằng được da Nubuck.

Cách phân biệt các loại da bò, da trâu, da cừu, da dê

Da thuộc có nhiều loại. Khi chọn da làm đồ handmade, bạn cũng cần chú ý xem đó là loại da gì, vì giá cả lẫn chất liệu, độ bền sẽ khác nhau giữa các loại da bò, da trâu, da cừu... Mình chỉ nói về mấy loại da chính mà mình bán, còn 1 số loại da đặc biệt hơn như da cá sấu, da đà điểu, thuộc hàng xa xỉ phẩm thì chắc sẽ viết riêng ở 1 bài khác.

1. Da bò/ da trâu: Thường thì 2 loại da này rất khó phân biệt. Da bò bền, mịn, và giá thành cũng cao hơn da trâu. Bạn có thể nhận ra bằng cách xem kỹ lỗ chân lông của tấm da.

Da bò lỗ chân lông có hình tròn, thẳng, không khít lại với nhau và phân bố đều. Còn da trâu thì lỗ chân lông to hơn, số lỗ ít hơn, mềm nhão hơn da bò, trông không được mịn và đẹp như da bò. 

Đây là da trâu nhé, lỗ chân lông rất to và thô

Còn da bò nó phải mịn thế này cơ

Nhưng bạn cũng đừng vội vàng cho rằng da bò là phải mịn không tì vết nhé. Chỉ có simili mới thế thôi ^^. Da bò nếu là loại da bò sáp thì sẽ mịn, nhưng nhìn kỹ vẫn có lỗ chân lông. Còn da bò hạt thì rõ lỗ chân lông, trông sần sùi hơn nhiều, gần như da trâu nhưng không to bằng thôi. 

Người còn có lỗ chân lông to hay nhỏ, da bò da trâu cũng vậy, con này lỗ chân lông to hơn con kia là chuyện bình thường. Nhưng chắc chắn một điều là lỗ chân lông và độ sần của da bò không bằng da trâu.

2. Da lợn: Lỗ chân lông hiện ra trên bề mặt tròn và thô, hơi nghiêng, cứ ba lỗ chụm lại với nhau. Trên mặt thấy khá nhiều những hình tam giác nhỏ, sờ tay vào thấy cứng, phẳng, rắn, thường dùng để làm giày dép da, vali và túi.

Da lợn là nó xiên xiên như thế này

3. Da dê (sơn dương): Trên mặt da có những đường vân hình vòng cung mà trên đó có 2-4 lỗ chân lông to, xung quanh có những lỗ nhỏ. Mặt da trông mịn, thớ chặt, sờ vào thấy dẻo. 

4. Da cừu: Mỏng, mềm, lỗ chân lông nhỏ li ti và có hình bầu dục, cứ mấy lỗ kết hợp với nhau thành hàng dài, phân bố đều khắp. Da cừu non sẽ kém bền hơn da cừu trưởng thành, và đương nhiên cả 2 đều kém bền hơn da bò. Tuy nhiên da cừu thường rất mềm mịn, làm túi, ví rất đẹp

5. Giả da: Bề ngoài sờ tay vào thấy giống như da dê, nhưng nhìn kỹ không thấy lỗ chân lông, đó là đồ gia công.

Ngoài ra bạn cần chú ý để không phải mua nhầm loại da đã được làm lại, tức là da chồng từng lớp lên nhau. 

Da nguyên tấm, da gốc ban đầu ở vết cắt sẽ nhìn thấy ngay, không bị xếp lớp. Còn da làm lại người ta xếp chồng các lớp lên với nhau, có thể còn có màu khác nhau giữa các lớp nữa.

Bạn có thể xem thêm cách phân biệt da thật và giả da